وقتی دانش‌آموزان،کمک‌مشاور می‌شوند

درآمد از دهه‌ی 80 میلادی،تجربه‌ی استفاده از کمک دانش‌آموزان در کار مشاوره،در برخی از مدارس آمریکا آغاز شده است.ممکن است این کار به شکل‌های دیگر،در مدارس دیگری نیز تجربه‌ شده باشد یا تجربه شود.به نظر می‌رسد که اطلاع از چگونگی شکل‌گیری و انجام این تجربه و فواید و مشکلات آن،برای همکاران مشاور مفید باشد.

نوجوانان و جوانان چه کسی را دارند که واقعا به‌ آن‌هاگوش دهد؟و در حالی که مستقیما به چشم‌هایشان‌ نگاه می‌کند،توجهی کامل،بی‌طرفانه،و بدون عیب‌جویی‌ و تحقیر را نثارشان کند و احساسات و گفتار آن‌ها را درک کند؟این‌جا،ماجرای یک تجربه‌ی متفاوت را می‌خوانید.در یک دبیرستان در ایلینویز آمریکا،گوش‌های‌ شنوایی هستند که به عنوان همیاران(از میان خود دانش‌آموزان)پس از گذارندن یک دوره‌ی مخصوص، آماده‌ی شنیدن،حمایت و کمک به دیگر دانش‌آموزان‌ هم‌سال خود هستند.

شروع برنامه‌ی همیاران مشاور(مشاوره‌ی همتایان) به سال 1974 برمی‌گردد؛زمانی که مدیر وقت دبیرستان‌ و مشاور دبیرستان،نگران بسیاری از دانش‌آموزانی شدند که نیاز به توجه و حمایت کارمندان دبیرستان،در آن‌ها مشهود بود.آن‌ها می‌دانستند که نوجوانان از هم‌صحبتی‌ با یکدیگر لذت می‌برند،و در چند مورد،از موفقیت‌های‌ گزارش شده‌ی نوجوانان بزرگ‌تر در کمک به نوجوانان‌ کوچک‌تر با خبر بودند.به این دلایل از خود پرسیدند:«آیا نمی‌توان به نوجوانان دانش‌آموز،تکنیک‌های مشاوره‌ای را به منظور کمک به هم‌سالانشان آموزش داد تا به صورتی‌ سازمان یافته،به یاری هم‌سالان خود بشتابند؟»

بعد از تبادل‌نظر با رئیس دبیرستان و ارائه‌ی اصول‌ کار،او اظهار داشت:«هرچند مطمئن نیستم،اما بهتر است‌ شما سعی خود را در این مورد به کار بگیرید».ادامه‌ و در اجرای طرح همیار مشاوران در عرض چند سال، زمینه‌ی کار توسعه پیدا کرد.اکنون از مشاوران راهنما، مدیران،معلمان و دانش‌آموزان خواسته می‌شود که از همیاران مشاور در مدرسه حمایت کنند؛همیارانی که‌ یاورانی مهربان و احترام‌گذار هستند و اکثر آن‌ها دیدی‌ مثبت و خوش‌بینانه نسبت به زندگی و مدرسه دارند.

برای انتخاب همیاران مشاور در دبیرستان،بعد از مصاحبه با آن‌ها و توضیح ماهیت طرح مشاوره‌ی همتایان‌ و بعد از کسب اطمینان از علاقه‌ی آن‌ها به شرکت در طرح،تعدادی از دانش‌آموز(مثلا 30 نفر در کل دبیرستان) از میان دانش‌آموزان هر چهار پایه‌ی اول،دوم،سوم و چهارم دبیرستان انتخاب می‌شوند.این تعداد باید نماینده‌ی‌ تمامی دانش‌آموزان از هر قدم و نژاد،طبقه‌ی اجتماعی، خاستگاه اجتماعی و مکان جغرافی زندگی آن‌ها باشند. در شروع هر سال تحصیلی،دانش‌آموزانی که به عنوان‌ همیاران مشاور انتخاب شده‌اند،یک دوره‌ی آموزشی 10 جلسه‌ای به مدت 10 ساعت را طی می‌کنند؛دوره‌ای که‌ بر افزایش مهارت گوش کردن و دیگر مهارت‌های درک‌ دیگران متمرکز است.در این کلاس‌ها،از طریق بحث‌ و تبادل‌نظر،تمرین کردن،نقش‌بازی کردن،آموزش‌ اهمیت اعتمادسازی و توضیح طبیعت و ماهیت رابطه‌های‌ کمک کننده،آموزش داده می‌شوند.هم‌چنین،تکنیک‌های‌ الگوسازی انواع رفتارها وحل معضلات رفتاری منفی‌گرایانه‌ و مشکلات ارتباط با دیگران مطرح می‌شوند.

دانش‌آموزان همیار مشاور،در این دوره با منابع‌ یاری‌رسان در جامعه آشنا می‌شوند تا در صورت لزوم، آن‌ها را به مراجعین هم‌سال خود معرفی کنند.برای‌ پیشبرد و تقویت اصول یاد گرفته شده در دوره،جلسات‌ ماهانه‌ی همیاران مشاور باید در تمام طول سال تحصیلی‌ برگزار شود.بعد از هرجلسه‌ی آموزشی،مدیر و یا مشاور دبیرستان،با دانش‌آموزان همیار به صورت خودمانی و غیررسمی گفت‌وگو می‌کند.بعد از اتمام دوره نیز یک دفتر کار به همیاران مشاور اختصاص می‌یابد تا روزی سه تا چهار ساعت،خدمات مشاوره‌ای به اطرافیان ارائه دهند.

هرچند کارکنان و دبیران دبیرستان باید دانش‌آموزان‌ را برای امور مشاوره‌ای ارجاع دهند،اما بیشتر اوقات خود دانش‌آموزان هستند که برای گرفتن خدمات مشاوره‌ای‌ به همیار مشاور خود مراجعه می‌کنند.هنگامی که همیار مشاور مورد مراجعه،مناسب و وارد باشد و مداخله‌اش‌ کمک کنند،در آن صورت،نوبت مراجعه‌ی بعدی برای‌ دانش‌آموزان مراجع در نظر گرفته شود.مشکلاتی را که‌ عموما دانش‌آموزان با همیاران مشاور مطرح می‌کنند، عبارت‌اند از:

مشکل با اعضای خانواده

مشکل در ارتباط با دوستان و همکلاسی‌ها

و مشکل در ارتباط با دبیران(در دبیرستان‌ها)

همیاران مشاور در رویارویی با مشکلات مراجعین،به‌ فعالیت‌های زیر دست می‌زنند:

آیا نمی‌توان‌ به نوجوانان‌ دانش‌آموز، تکنیک‌های‌ مشاوره‌ای را به‌ منظور کمک‌ به هم‌سالانشان‌ آموزش داد تا به‌ صورتی سازمان‌ یافته،به یاری‌ هم‌سالان خود بشتابند؟ در مشاوره‌ی‌ همتایان،بر «صحبت کردن و بیان مسئله»تمرکز می‌شود،نه«اقدام‌ عملی».صحبت‌ با یک هم‌سال،غالبا به دانش‌آموز کمک می‌کند تا از طریق‌ تخلیه و بیرون‌ ریختن عواطف‌ فروخورده، احساس‌ راحت شدن و راحتی را تجربه‌ کند

+ نوشته شده در  شنبه بیستم آبان ۱۳۹۱ساعت 17:25  توسط اسماعیل-دوستکان  |