راهنمايى

راهنمايى
در فصلهاى گذشته ، مسايلى را بيان كرديم كه اكثرا مسايل مشترك مشاوره و راهنمايى است . اينك به چند مساءله در خصوص ((راهنمايى )) مى پردازيم كه در بيشتر كتابهاى مربوطه تحت عنوان ((راهنمايى )) مطرح گرديده است .
تعريف راهنمايى
راهنمايى ((Guidance)) جريان ⁽¹⁹⁵⁾ يارى دهنده اى است كه از طريق يك سلسله فعاليتهاى منظم و سازمان يافته ، فرد به تواناييها و ضعفهاى خود پى مى برد و در زمينه هاى جسمى ، ذهنى ، اخلاقى ، عاطفى ، اجتماعى و ... به رشد مناسب مى رسد و مى تواند با حل مشكلات تحصيلى ، شغلى ، حرفه اى ، بهداشتى ، خانوادگى ، اجتماعى و اخلاقى و ... به موفقيت در زندگى دست يازد.
اهميت راهنمايى در اسلام
((راهنمايى )) در متون دينى از اهميت ويژه اى برخوردار است و خداوند متعال به عنوان اولين و بهترين راهنما معرفى شده است . راهنمايى پروردگار از طريق فرستادن كتابهاى آسمانى و ارسال انبيا انجام مى شود و بعد از پيامبران ، راهنمايى خدا به وسيله جانشينان آنان و علماى دين ، به مردم ابلاغ مى گردد.
يكى از اهداف مهم نزول قرآن ، راهنمايى مردم اعلام شده است . هدايت و راهنمايى قرآن در دو مرحله انجام مى شود. يكى با هدايت مردم عادى به صراط مستقيم ... هدى للناس ...⁽¹⁹⁶⁾ و يكى هم براى هدايت افرادى كه بر طبق راهنمايى اوليه در مسير كمال ، قرار گرفته اند. ... هدى للمتقين ....⁽¹⁹⁷⁾
انسانى كه هدايت و راهنمايى ابتدايى خدا و قرآن را مى پذيرد، خواستار هدايت و رهبرى مستمر از طرف خداست و از اين رو در شبانه روز، حداقل ، ده بار در نمازهاى واجب خود، جمله اهدنا الصراط المستقيم را تكرار مى كند. او مى داند كه خدا بهترين هادى و راهنماست هدى الله احسن الهدى ⁽¹⁹⁸⁾ هدايت و راهنمايى خدا، انسان را حتما به رشد و كمال مى رساند. من اهتدى بهدى الله اءرشده ⁽¹⁹⁹⁾
راهنماى شايسته
علاوه بر انبيا و جانشينان آنان و كتابهاى آسمانى كه خداى متعال به وسيله آنان راهنمايى خود را انجام مى دهد، هر فرد صلاحيتدار ديگرى كه خود هدايت شده و از شرايط راهنما، مانند تقوا، علم ، عقل و تدبير، امانتدارى ، رازدارى ، محبت و ... برخوردار باشد، مى تواند واسطه فيض و هدايت قرار گيرد و راهنمايى الهى را به مردم برساند و يا با بهره گيرى از آنها به راهنمايى آنان اقدام نمايد و خود نيز مشمول الطاف و امدادهاى غيبى پروردگار خويش قرار گيرد.
پيامبر اسلام (صلى الله عليه و آله ) فرموده است :
[يا على ] لان يهدى الله على يديك رجلا خير لك مما طلعت عليه الشمس و غربت .⁽²⁰⁰⁾
(([يا على ] اگر به دست تو و با راهنماييهايت ، خدا، فردى را هدايت كند، اين ، براى تو بهتر است از تمام چيزهايى كه خورشيد بر آن طلوع و غروب كرده است )).
البته همان طور كه اشاره شد، اين در صورتى است كه راهنما، براى راهنمايى ، شايستگى داشته باشد و خود كور و غافل نباشد و هواى نفس بر او چيزه نشود. اميرالمؤ منين على (عليه السلام ) در اين باره مى فرمايد:
من يطلب الهداية من غير اهلها، يضل ⁽²⁰¹⁾
((كسى كه از غير اهلش راهنمايى بخواهد، گمراه مى شود)).
و نيز فرمود:
من استهدى الغاوى عمى عن نهج الهدى .⁽²⁰²⁾
((كسى كه از گمراه ، راهنمايى بخواهد، راه صحيح و هدايت را نمى بيند)).
و همچنين فرمود:
كيف يهتدى الضليل مع غفلة الدليل .⁽²⁰³⁾
((با غفلت راهنما، گمراه چگونه راهنمايى مى شود)).
انواع راهنمايى
موضوع راهنمايى ، شامل همه ابعاد زندگى مراجعه كننده يا دانش آموز مى شود، ولى معمولا مشاورين راهنمايى دانش آموزان را از نظر موضوع به چند نوع تقسيم مى كنند:
الف - راهنمايى تحصيلى
در ((راهنمايى تحصيلى ))، به دانش آموز، كمك مى شود تا شيوه هاى صحيح مطالعه و تمرين دروس را بياموزد و نحوه استفاده از منابع را ياد بگيرد و با روش خلاصه كردن كتابها و يادداشت بردارى ، و مقررات ورود به آنها و قوانين و مقررات آموزشى و امتحانى مدارس و آموزشگاهها، اطلاع پيدا كند و رشته تحصيلى مناسب با علاقه و استعداد خود را انتخاب نمايد.
ب - راهنمايى شغلى و حرفه اى
در ((راهنمايى شغلى و حرفه اى ))، به دانش آموز كمك مى شود تا لزوم اشتغال در مشاغل مشروع براى ادامه زندگى فرد و جامعه و اهميت مشاغل مفيد در جامعه را پى ببرد و با آشنايى با مشاغل مختلف مورد علاقه و استعدادش ، هدايت يابد و مشكلاتش برطرف گردد.
ج - راهنمايى خانوادگى
در ((راهنمايى خانوادگى ))، به دانش آموز يا افراد ديگر كمك مى شود تا روابط سالم بين اعضاى خانواده ، حفظ يا برقرار شود و مشكلات اعضاى خانواده ، نه تنها دانش آموز را متاءثر نسازد، بلكه با راهنمايى در رفع آن نيز اقدام گردد.
د - راهنمايى بهداشتى
در ((راهنمايى بهداشتى ))، به دانش آموز كمك مى شود تا سلامت جسمى و روانيش تاءمين شود و از ابتلا به بيماريهاى جسمى و روانى ، پيشگيرى به عمل آيد.
ه - راهنمايى اجتماعى
در ((راهنمايى اجتماعى ))، به دانش آموز يا فرد ديگر كمك مى شود تا او از انزوا طلبى بپرهيزد و بتواند در برقرارى بهتر روابط اجتماعى كوشش ‍ نمايد و در سازش و همكارى با ديگران و فداكارى و از خود گذشتگى و ديگر صفات اخلاقى و اجتماعى موفق باشد.
هدف از دوره سه ساله راهنمايى
هدف از تشكيل دوره سه ساله راهنمايى تحصيلى در ايران نيز همين بود كه با كشف تواناييها و استعدادهاى دانش آموزان و پرورش آنان ، در آموزش ‍ مهارتهاى لازم و تمرين جنبه هاى عملى و حرفه اى ، دانش آموزان را براى ادامه تحصيل در دوره متوسطه آماده سازند و آنان را در انتخاب رشته تحصيل يا اشتغال به كار و حرفه مناسب كمك نمايند.
همكاران راهنما و مشاور
افرادى كه در موضوع راهنمايى در مدارس ، بايد با مشاوران راهنمايى همكارى داشته باشند تا راهنمايى به نيكوترين وجه انجام شود، عبارتند از:
والدين ، معلمان ، مربيان ، مديران ، مددكاران اجتماعى ، انجمن اوليا و مربيان ، روان شناسان و... كه هريك به نحوى در امر مشاوره و راهنمايى ، مشاور و راهنما را كمك مى نمايند تا دانش آموز به بهترين صورت به اهداف خود در زندگى تحصيلى ، اجتماعى ، شغلى و ... برسد.
راهنمايى و شناخت دانش آموز
مهمترين كارى كه راهنما و مشاور بايد در راهنمايى انجام دهد، شناخت كامل از دانش آموز است كه از طريق مراجعه به پرونده تحصيلى ، آزمونهاى هوش ، پرسشنامه او و نظرخواهى از والدين ، معلم و...انجام مى گيرد.

+ نوشته شده در سه شنبه بیست و چهارم بهمن ۱۳۹۱ساعت 18:34 توسط اسماعیل-دوستکان |